මානසික අවපීඩනය වළක්වා ගන්නේ කෙසේද?
මානසික අවපීඩනයේ සලකුණු රාශියක් තිබේ, නමුත් ඔබට ඒවා සියල්ලම තිබිය නොහැක. ඒවා කෙතරම් තීව්රද, කොපමණ කාලයක් පවතිනවාද යන්න පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් වේ. කොවිඩ් 19 නිසා වෙන කාලවලට වඩා මේ වනවිට මානසික අවපීඩනය එසේත් නැත්නම් විශාදය වැඩි වී තිබේ. එම නිසා අපි විශාදය යනු කුමක්ද එය වලක්වා ගන්නේ කෙසේද යන්න් මෙහිදී සාකච්ඡා කරමු.
මානසික අවපීඩනයේ සලකුණු රාශියක් තිබේ, නමුත් ඔබට ඒවා සියල්ලම තිබිය නොහැක. ඒවා කෙතරම් තීව්රද, කොපමණ කාලයක් පවතිනවාද යන්න පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් වේ.
මානසික අවපීඩනය තිබෙන බව හදුනාගත හැකි ලක්ෂන
*දුක හෝ කනස්සල්ල ඇතිවිය හැක- එය කාලයත් සමඟ හොඳ අතට හැරෙන්නේ නැතිව තිබීම මෙහි ලක්ෂනයකි.
*අසරණ, වැදගැම්මකට නැති, හෝ වැරදිකරුවෙකු ලෙස ඔබට ඔබ ගැන හෝ ඔබේ ජීවිතය ගැන නරකක් දැනෙනවා විය හැකිය,- නැතහොත් පාඩු හෝ අසාර්ථකත්වයන් ගැන බොහෝ දේ සිතෙන්නට පුලුවන්.
*බලාපොරොත්තු රහිත බව- සහ සුබවාදී දෙයක් සිදු නොවන බව විශ්වාස කිරීමට පටන් ගත හැකිය. සමහරවිට සියදිවි නසා ගැනීම ගැන පවා ඔබ සිතිය හැක.
*කෝපාවිශ්ඨ බව- හෝ වෙනදාට වඩා නොසන්සුන් හෝ විකාර සහගත බවක් ඔබට දැනිය හැකිය.
*ක්රියාකාරකම් වලට ඇති උනන්දුව අඩු වේ. - ඔබ සාමාන්යයෙන් භුක්ති විඳින විනෝදාංශ හෝ ක්රීඩාවලට ආශාවක් ඇති නොවිය හැකිය. ඔබට ආහාර ගැනීමට කුඩා ආශාවක් තිබිය හෝ නොතිබිය හැකිය.
*අඩු ජවසම්පන්න බව - ඔබ අතිශයින් වෙහෙසට පත් විය හැකිය, නැතහොත් සිතීමේ වේගය අඩු විය හැකිය. දෛනික චර්යාවන් සහ කාර්යයන් කළමනාකරණය කිරීමට අපහසු බව පෙනේ.
*අවධානය යොමු කිරීමේ ගැටලු- අවධානය යොමු කිරීම දුෂ්කර විය හැකිය. පුවත්පතක් කියවීම හෝ රූපවාහිනිය නැරඹීම වැනි සරල දේවල් අපහසු විය හැකිය. ඔබට විස්තර මතක තබා ගැනීමේ ගැටළු ඇති විය හැක. ඔබට ලොකු හෝ කුඩා තීරණයක් ගැනීමට අපහසු බව පෙනෙන්නට පුළුවන.
*ඔබ නිදාගන්නා ආකාරය වෙනස් වේ.- ඔබට වේලාසනින් අවදි වීමට හෝ නිදා ගැනීමට අපහසු විය හැක. ඔබට වෙනදාට වඩා බොහෝ වේලාවක් නිදා ගත හැකි විය හැකිය.
*ආහාර රුචියේ වෙනස්කම් ඇතිවිය හැක - ඔබට අධික ලෙස ආහාර ගැනීම හෝ කුසගින්න දැනෙන්නේ නැත. මානසික අවපීඩනය බොහෝ විට බර වැඩිවීමට හෝ බර අඩු වීමට හේතු වේ.
*කැක්කුම සහ වේදනාව ඇති විය හැක- ඔබට හිසරදය, කැක්කුම, බඩේ අමාරුවක් හෝ ආහාර දිරවීමේ ගැටළු ඇති විය හැක.
විශේෂඥයන් විශ්වාස කරන්නේ මානසික අවපීඩනය දේවල් කිහිපයක එකතුවක් නිසා සිදුවන බවයි.
විෂාදයට බලපාන හේතු
මොළයේ ව්යුහය. ඔබේ මොළයේ ඇතැම් ස්නායු මාර්ග හෝ පරිපථ තොරතුරු යවන ආකාරය නිසි ලෙස ක්රියා නොකිරීම හා ඔබ මානසික අවපීඩනයෙන් පෙළෙන විට මනෝභාවය, සිතීම, නින්ද, ආහාර රුචිය සහ හැසිරීම් වලට සම්බන්ධ ඔබේ මොළයේ කොටස් වෙනස් ලෙස පෙනෙන බව ස්කෑන් මගින් පෙන්නුම් කරයි, නමුත් විද්යාඥයන් ඒ මන්දැයි නොදනී.
ජාන. විද්යාඥයන් සමහර ජාන අධ්යයනය කරමින් සිටින අතර එම ජාන ඔබ තුල තිබේනම් ඔබට විෂාදය වැඩි ඉඩක් ඇත. නමුත් ඔබට ඒවා තිබුණත් ඔබ මානසික අවපීඩනයට පත් නොවනු ඇත. තවද එම ජානමය සැකැස්ම නොමැති විට පවා සමහර පුද්ගලයින් තුළ විෂාදය ඇතිවිය හැක.
මානසික අවපීඩනය පවුල් තුළ ක්රියාත්මක විය හැකි නමුත්, එයින් අදහස් වන්නේ ඔබ හා සම්බන්ධ අයෙකුට එය ඇති වූ පමණින් ඔබ තුල මානසික අවපීඩනය වර්ධනය වන බව නොවේ. තවද ඔබේ පවුලේ වෙනත් කිසිවකුට එය නොතිබුණත් ඔබට මෙම තත්ත්වය තිබෙන්න පුළුවන්.
ජීවිතයේ සිද්ධීන්. ඔබට සිදු වන බාධාකාරී දෙයක් මානසික අවපීඩනයට හේතු විය හැක. එය ඔබට සමීප කෙනෙකු අහිමි වීම, දුෂ්කර සම්බන්ධතාවයක් හෝ ආතති සහගත තත්වයක් විය හැකිය. ඔබේ මුදල්, ඔබ ජීවත් වන ස්ථානය සහ ඔබ විවාහකද නැද්ද යන්න වැනි වෙනත් දේවල් ද බලපෑම් ඇති කළ හැකිය. නමුත් මතක තබා ගන්න, ඔබේ මානසික අවපීඩනය සඳහා "හේතුවක්" තිබිය යුතු නැත. සමහර විට එය පැහැදිලි හේතුවක් නොමැතිව සිදු වේ.
ළමා ගැටළු. ළමා වියේදී කරදරකාරී අත්දැකීම් ඇති අය මානසික අවපීඩනයට ගොදුරු වීමේ වැඩි ඉඩක් ඇත. එය කුඩා අවධියේදී ඇති වූ කම්පනය නිසා ඇති වූ මොළයේ වෙනස්කම් වලින් විය හැක.
වෙනත් හේතු. මත්ද්රව්ය හෝ මත්පැන් අනිසි භාවිතය, රෝගාබාධ, දිගු කාලීන වේදනාව, කාංසාව, නින්දේ ගැටලු සහ අවධානය යොමු කිරීමේ ඌනතාවයේ අධි ක්රියාකාරීත්වය ද මානසික අවපීඩනයට සම්බන්ධ විය හැකිය.
විශාදයට ඇති ප්රතිකාර
මානසික අවපීඩනය සඳහා ප්රතිකාර කිරීම සාමාන්යයෙන් ස්වයං උපකාර, කතා කිරීමේ ප්රතිකාර සහ ඖෂධවල එකතුවක් වේ.
නිර්දේශිත ප්රතිකාරය ඔබට ඇති මානසික අවපීඩනය මත පදනම් වේ.
ඔබට මෘදු මානසික අවපීඩනයක් ඇත්නම් පහත ඇති ක්රියාකාරකම් වලින් ඔබට සහනයක් ඇතිවිය හැක. (ඔබට ඇති මානසික අවපීඩන තත්වය කුමක් ද කියා දැනගැනීමට මනෝ උපදේශකයකුගේ සහය ලබා ගැනීම අවශ්ය වේ)
*කාලයට ඉඩ දෙන්න
වෛද්යවරයකු ඔබට මෘදු මානසික අවපීඩනයෙන් පෙළෙන බව හඳුනා ගන්නේ නම්, එය තනිවම සිටීම මගින් හොඳ වේ දැයි බැලීමට කෙටි කාලයක් රැඳී සිටීමට ඔවුන් යෝජනා කළ හැකිය. මෙම අවස්ථාවේදී, ඔබේ ප්රගතිය නිරීක්ෂණය කිරීමට සති 2කට පසු ඔබව වෛද්යවරයා විසින් නැවත දකිනු ඇත. මෙය සෝදිසියෙන් සිටීම ලෙස හැඳින්වේ.
*ව්යායාම කරන්න
ව්යායාම මගින් මානසික අවපීඩනයට උපකාර වන බවට සාක්ෂි ඇති අතර එය මෘදු මානසික අවපීඩනය සඳහා ප්රධාන ප්රතිකාරයකි. ඔබව කණ්ඩායම් අභ්යාස පන්තියකට යොමු කළ හැක.
*සෞඛ්යය සඳහා ඇවිදීම සහ මානසික අවපීඩනය සඳහා ව්යායාම කිරීම පිළිබඳ වැඩිදුර සොයා බලන්න.
*ස්වයං උදව්
ඔබේ හැඟීම් හරහා කතා කිරීම ප්රයෝජනවත් විය හැකිය. ඔබට මිතුරෙකු හෝ නෑදෑයෙකු සමඟ කතා කළ හැකිය, නැතහොත් ඔබේ ප්රදේශයේ මානසික අවපීඩනයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින් සඳහා ස්වයං-උපකාරක කණ්ඩායම් තිබේ නම් ඔබට වෛද්යවරයා හෝ දේශීය මනෝවිද්යාත්මක ප්රතිකාර සේවාවකින් විමසිය හැකිය.
නමුත් ඔබට මධ්යස්ථ මානසික අවපීඩනය හෝ ඊට වැඩි මානසික අවපීඩනයක් ඇත්නම් මනෝ වෛද්යවරයෙකු හමු වීම අත්යාවශ්ය වේ.
Ref - WebMD.Com
