මෑත වසරවලදී, කීටොජෙනික් ආහාරයන් බර අඩු කර ගැනීමේ සිට රුධිර සීනි පාලනය වැඩි දියුණු කිරීම දක්වා ශාරීරික සෞඛ්යය වැඩි දියුණු කිරීමේ හැකියාවන් සඳහා ජනප්රියත්වය ලබා ඇත. කෙසේ වෙතත්, නව පර්යේෂණ කණ්ඩායමක් යෝජනා කරන්නේ කීටොජනික් ආහාරවලට මානසික සෞඛ්යයට, විශේෂයෙන් භින්නෝන්මාදය, බයිපෝල අක්රමිකතා සහ වෙනත් මානසික රෝග වල රෝග ලක්ෂණ අඩු කිරීමේදී ප්රබල බලපෑමක් ඇති කළ හැකි බවයි.
Ketogenic Diet යනු කුමක්ද?
Keto-Diet ලෙසද හැඳින්වෙන කීටොජෙනික් ආහාර වේලක් (Ketogenic Diet) යනු අධික මේද, අඩු කාබෝහයිඩ්රේට් ආහාරයක් වන අතර එය ශරීරය කීටෝසිස් (ketosis) තත්වයකට පත් කරයි, එහිදී කාබෝහයිඩ්රේට් වෙනුවට ශක්තිය සඳහා මේදය දහනය කරයි. සාමාන්යයෙන් අප ගන්නා බත්, පාන් වැනි අහාර මගින් ශරීරය ශක්තිය නිපදවන්නේ ඒවායේ ඇති කාබෝහයිඩ්රේට් මගිනි, නමුත් කිටෝජෙනික් ආහාර වලින් සිදු වන්නේ මේදය මගින් ශක්තිය නිපදවීමයි. මෙම කිටෝජෙනි අහාර වේලක ආහාර සාමාන්යයෙන් 70-80% මේදය, 15-20% ප්රෝටීන් සහ 5-10% කාබෝහයිඩ්රේට් වලින් සමන්විත වේ. මෙම macronutrient දැඩි අහාර මාරුව ශරීරයට අනුවර්තනය වීමට බලකරන අතර එමගින් ශරීරය මේදය බිඳවැටීමෙන් නිපදවන මොලකියුල වර්ගයක් වන කීටෝන නිපදවයි.
.jpg)
මෙම ප්රතිලාභ පිටුපස ඇති විද්යාව
ප්රදාහය අඩු කිරීම, මයිටොකොන්ඩ්රිය ක්රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු කිරීම සහ මොළයේ ව්යුත්පන්න නියුරොට්රොෆික් සාධකය (BDNF) නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීම මගින් කීටොජනික් ආහාර වේලට මානසික සෞඛ්යයට ධනාත්මක බලපෑමක් ඇති කළ හැකි බව පර්යේෂන මගින් පෙන්වා දී ඇත. මෙම යාන්ත්රණයන් භින්නෝන්මාදය, බයිපෝල අක්රමිකතා සහ අනෙකුත් මානසික රෝගවල රෝග ලක්ෂණ සමඟ සම්බන්ධ වී තිබෙනවා.
භින්නෝන්මාදයේ රෝග ලක්ෂණ අඩු කිරීම
අධ්යයනයකින් හෙළි වූයේ කීටොජනික් ආහාර වේලක් මගින් රෝගීන් තුළ ඇතිවන භින්නෝන්මාදයේ රෝග ලක්ෂණ වන භ්රාන්තියන්, මායාවන් සහ අසංවිධානාත්මක චින්තනය අවම කරන බවයි. එසේම ස්ටැන්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්යාලය, ඩියුක් විශ්ව විද්යාලය, කැලිෆෝනියා විශ්ව විද්යාලය-සැන් ඩියාගෝ සහ මිචිගන්-ඇන් ආබර් විශ්ව විද්යාලයේ පර්යේෂකයන් විසින් සිදු කරන ලද අධ්යයනයෙන් හෙළි වූයේ මෙම ආහාර මගින් සංජානන ක්රියාකාරිත්වය සහ සමස්ත ජීවන තත්ත්වය වැඩිදියුණු කරන බවයි.
බයිපෝල අක්රමිකතාවට ප්රතිකාර කිරීම
Clinical Psychopharmacology සඟරාවේ ප්රකාශයට පත් කරන ලද අධ්යයනයකින් හෙළි වූයේ කීටොජනික් ආහාර වේලක් බයිපෝල අක්රමිකතා වල රෝග ලක්ෂණ අඩු කරන බවයි, මනෝභාවයේ ස්ථායිතාව වැඩිදියුණු කිරීම සහ මානසික අවපීඩනය සහ කාංසාව වැනි රෝග ලක්ෂණ මෙමගින් අඩු කරයි.
නිදන්ගත භින්නෝන්මාදය සමනය කිරීම
Clinical Psychopharmacology සඟරාවේ ප්රකාශයට පත් කරන ලද තවත් සිද්ධි අධ්යයනයකින් හෙළි වූයේ කීටොජනික් ආහාර වේලක්, චිකිත්සාව සහ ජීවන රටාවේ වෙනස්කම් සමඟ ඒකාබද්ධව, නිදන්ගත භින්නෝන්මාදයෙන් පෙළෙන රෝගියෙකු ඖෂධ භාවිතයෙන් තොරව සුව කරන බවයි.
මානසික රෝග සඳහා ප්රතිකාර කිරීම සඳහා කීටොජනික් ආහාර වේලක් භාවිතා කරන්නේ කෙසේද?
මානසික සෞඛ්යයට කීටොජනික් ආහාර වේලෙහි බලපෑම සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා වැඩි පර්යේෂණ අවශ්ය වන අතර, මානසික රෝග සඳහා ප්රතිකාර කිරීම සඳහා කීටොජනික් ආහාර වේලක් භාවිතා කිරීම සඳහා උපදෙස් කිහිපයක් මෙන්න:
- සෞඛ්ය සේවා වෘත්තිකයෙකුගෙන් උපදෙස් ලබා ගන්න: කීටොජනික් ආහාර වේලක් ආරම්භ කිරීමට පෙර, ප්රතිලාභ සහ අවදානම් සාකච්ඡා කිරීමට සෞඛ්ය සේවා වෘත්තිකයෙකුගෙන් විමසන්න.
- ක්රමානුකූල සංක්රාන්තියකින් ආරම්භ කරන්න: අතුරු ආබාධ අවම කර ගැනීම සඳහා සති හෝ මාස කිහිපයක් තුළ කෙටොජනික් ආහාර වේලට ක්රමයෙන් සංක්රමණය වීම කල යුතුය.
- කීටෝන මට්ටම් නිරීක්ෂණය කරන්න: කීටෝන මට්ටම් නිරීක්ෂණය කිරීමට සහ ඔබ කීටෝසිස් තත්වයක සිටින බව සහතික කිරීමට කීටෝන මීටරයක් හෝ Urine strips භාවිතා කරන්න.
- සම්පූර්ණ ආහාර කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න: මස්, මාළු, බිත්තර, එළවළු සහ සෞඛ්ය සම්පන්න මේද ඇතුළු සම්පූර්ණ, පෝෂ්ය පදාර්ථ බහුල ආහාර කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න.
- සජලනය වී සිටින්න: ශරීරය ආහාර වේලට අනුවර්තනය වීමට උපකාර කිරීම සඳහා ඕනෑ තරම් ජලය පානය කිරීම සහ ලුණු ප්රමාණය වැඩි කිරීම සලකා බලන්න.
සාරාංශය
කීටොජෙනික් ආහාර වේලකට භින්නෝන්මාදය, බයිපෝල අක්රමිකතා සහ අනෙකුත් මානසික රෝග වල රෝග ලක්ෂණ අඩු කිරීමට හැකියාව ඇත. වැඩිදුර පර්යේෂණ අවශ්ය වුවද, දැනට පවතින සාක්ෂිවලින් පෙනී යන්නේ කීටොජනික් ආහාර වේලක් සාම්ප්රදායික ප්රතිකාර සඳහා වටිනා අතිරේකයක් විය හැකි බවයි. ප්රතිලාභ පිටුපස ඇති යාන්ත්රණයන් අවබෝධ කර ගැනීමෙන් සහ මනෝ චිකිත්සාව සහ ජීවන රටාව වෙනස් කිරීම සමඟ ඒකාබද්ධව කීටොජනික් ආහාර වේලක් භාවිතා කිරීමෙන්, මානසික රෝග ඇති පුද්ගලයින්ට ඔවුන්ගේ රෝග ලක්ෂණ සහ සමස්ත ජීවන තත්ත්වය වැඩිදියුණු කිරීමට හැකි වේ.Sources:
1. https://www.psychologytoday.com/intl/blog/living-as-an-outlier/202408/can-a-new-diet-help-people-with-schizophrenia
2. https://www.newsweek.com/mental-health-schizophrenia-bipolar-ketogenic-diet-stanford-study-1885987
3. https://med.stanford.edu/news/all-news/2024/04/keto-diet-mental-illness.html
4. https://www.psychologytoday.com/us/blog/advancing-psychiatry/201904/chronic-schizophrenia-put-remission-without-medication
5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8120987/
2. https://www.newsweek.com/mental-health-schizophrenia-bipolar-ketogenic-diet-stanford-study-1885987
3. https://med.stanford.edu/news/all-news/2024/04/keto-diet-mental-illness.html
4. https://www.psychologytoday.com/us/blog/advancing-psychiatry/201904/chronic-schizophrenia-put-remission-without-medication
5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8120987/
.jpg&description=මානසික රෝග අවම කිරීම සඳහා කීටොජනික් ආහාරවලට ඇති බලය){kind=link}